Zalew Dzierżno Duże Pyskowice

Dzierżno Duże to rozległy zbiornik wodny o powierzchni ponad 500 hektarów, który rozciąga się na terenie Pyskowic, Gliwic i gminy Rudziniec. Miejsce z ciekawą historią – powstało w 1964 roku przez zalanie dawnych wyrobisk popiaskowych wodami Kłodnicy. Dziś to jeden z większych akwenów w regionie, który pełni kilka funkcji naraz: od przeciwpowodziowej, przez przyrodniczą, aż po rekreacyjną.

Co wyróżnia ten zalew? Przede wszystkim przestrzeń. Sześć kilometrów długości i do trzech kilometrów szerokości dają poczucie, że nad wodą można naprawdę odpocząć od miejskiego zgiełku.

Od piaskowni do jeziora – historia zbiornika

Historia tego miejsca sięga początków XX wieku. W 1913 roku rozpoczęto tu wydobycie piasku podsadzkowego, który był niezbędny dla rozwijającego się górnictwa węglowego na Śląsku. Kopalnia „Pyskowice” funkcjonowała przez dziesięciolecia, zmieniając krajobraz okolicy.

Gdy eksploatacja dobiegła końca, pozostały dwa głębokie wyrobiska – każde sięgające około 20 metrów w głąb. W 1964 roku zdecydowano się skierować do nich wody Kłodnicy, tworząc sztuczny zbiornik retencyjny. Dwa baseny oddzielała początkowo grobla, ale z czasem została rozmyta i dziś Dzierżno Duże stanowi jedną całość.

Podczas prac wydobywczych w piaskowni natrafiono na szczątki mamuta włochatego i nosorożca włochatego – zwierzęt, które żyły tu w epoce lodowcowej. Zrekonstruowane szkielety można zobaczyć w Muzeum w Zamku Piastowskim w Gliwicach oraz w Geopunkcie w Pyskowicach.

Nazwa zbiornika pochodzi od Dzierżna – dzielnicy Pyskowic położonej nieopodal. Niektórzy nazywają go też Jeziorem Rzeczyckim, od pobliskiej miejscowości Rzeczyce.

Co oferuje Dzierżno Duże

Zalew ma charakter przede wszystkim przyrodniczy. To ostoja ptactwa wodnego o regionalnym znaczeniu – nad brzegami i na wodzie można spotkać dziesiątki gatunków ptaków. Dla obserwatorów przyrody to prawdziwa gratka, zwłaszcza podczas sezonów migracji.

Wędkarze docenią fakt, że Dzierżno Duże jest największym w Polsce zbiornikiem PZW z zasadą „złów i wypuść”. To oznacza, że można tu łowić, ale złowione ryby trzeba wypuszczać z powrotem do wody. Zasada ta chroni populację ryb i pozwala na zachowanie równowagi ekologicznej.

Nad południowym brzegiem jeziora znajdują się plaże – zarówno bardziej uczęszczane, jak i te bardziej dzikie, ukryte w bocznych zatoczkach. Woda nie jest krystalicznie czysta, bo Kłodnica przynosi ze sobą zanieczyszczenia z górnego biegu, ale zbiornik działa jak naturalny osadnik, co poprawia jej jakość. Ludzie się tu kąpią, choć należy pamiętać, że to nie jest strzeżone kąpielisko.

Po północnej stronie również można znaleźć pojedyncze zejścia do wody, zwykle spokojniejsze i mniej zatłoczone.

Dzierżno Duże a Dzierżno Małe – jaka różnica

Obok Dzierżna Dużego leży mniejszy zbiornik – Dzierżno Małe, utworzone znacznie wcześniej, bo już w 1938 roku. Ma powierzchnię około 120 hektarów i głębokość do 25 metrów. To właśnie przy Dzierżnie Małym skupia się większość infrastruktury rekreacyjnej – ośrodki sportów wodnych, bazy noclegowe, punkty gastronomiczne.

Dzierżno Małe przyciąga żeglarzy, windsurferów, miłośników skuterów wodnych. Jest bardziej zagospodarowane i przystosowane do aktywnego wypoczynku. Dzierżno Duże natomiast pozostaje bardziej dzikie, z ograniczoną infrastrukturą, co sprawia, że wybierają je osoby szukające spokoju i kontaktu z naturą.

Dla kogo jest Dzierżno Duże

To miejsce dla tych, którzy nie potrzebują rozbudowanej infrastruktury turystycznej. Nie znajdziesz tu restauracji przy każdym kroku, wypożyczalni sprzętu wodnego czy oznakowanych tras rowerowych. Jest za to przestrzeń, cisza i przyroda.

Wędkarze będą zadowoleni – zasada „no-kill” sprawia, że łowisko jest dobrze zarybione. Obserwatorzy ptaków również znajdą tu swoje – szczególnie w okresach wędrówek można dostrzec rzadkie gatunki. Rodziny z dziećmi mogą wybrać się na plażę, choć warto mieć świadomość, że to nie jest kąpielisko z ratownikiem i zapleczem sanitarnym.

Jeśli planujesz aktywny weekend z wynajmem kajaka czy żaglówki, lepiej skieruj się na Dzierżno Małe. Ale jeśli chcesz po prostu posiedzieć nad wodą z książką, zarzucić wędkę albo pospacerować brzegiem obserwując ptaki – Dzierżno Duże będzie dobrym wyborem.

Połączenie z Kanałem Gliwickim

Dzierżno Duże ma bezpośrednie połączenie z Kanałem Gliwickim, co poprawia warunki żeglugi na tym szlaku wodnym. Kanał Gliwicki to zabytkowa droga wodna z XIX wieku, łącząca Gliwice z Odrą. Dla miłośników żeglarstwa i kajakarstwa to dodatkowa atrakcja – można wpłynąć ze zbiornika na kanał i kontynuować podróż dalej.

Warto wiedzieć, że zbiornik pełni też ważną funkcję przeciwpowodziową – retencjonuje nadmiar wody z Kłodnicy, chroniąc tereny położone niżej przed zalaniem.

Praktyczne informacje

Wstęp: bezpłatny. Dzierżno Duże to zbiornik ogólnodostępny, nie ma opłat za wejście na plaże czy spacery wzdłuż brzegu.

Wędkarstwo: obowiązuje karta wędkarska PZW oraz przestrzeganie zasady „złów i wypuść”. Szczegóły dotyczące regulaminu łowiska można znaleźć na stronie Polskiego Związku Wędkarskiego.

Dojazd: Najłatwiej dojechać samochodem. Z Gliwic to około 15 kilometrów w kierunku Pyskowic. Dojazd komunikacją miejską jest możliwy, ale wymaga przesiadek i dłuższego spaceru od przystanku. Przy południowym brzegu, w okolicy ulicy Nad Kanałem, znajdują się miejsca parkingowe.

Czas wizyty: Jeśli planujesz tylko spacer brzegiem i podziwianie widoków, wystarczy godzina-dwie. Na plażowanie czy wędkowanie warto zarezerwować pół dnia lub cały dzień.

Zaplecze: Infrastruktura jest minimalna. Nie ma tutaj toalet publicznych, punktów gastronomicznych ani wypożyczalni sprzętu. Lepiej zabrać ze sobą jedzenie i picie. Jeśli potrzebujesz większego komfortu, rozważ wizytę na sąsiednim Dzierżnie Małym, gdzie znajdziesz bazy wypoczynkowe i restauracje.

Najlepszy czas na wizytę: Wiosna i jesień to świetne pory dla obserwatorów ptaków – wtedy trwają migracje. Latem zbiornik przyciąga plażowiczów, choć nigdy nie jest tu tak tłoczno jak na popularniejszych kąpieliskach. Zimą krajobraz zamarzniętego jeziora ma swój urok, ale to już raczej spacery niż kąpiel.