Zbiornik Kozłowa Góra Tarnowskie Góry

Zbiornik Kozłowa Góra to rozległy akwen o powierzchni ponad 5 km², położony kilka kilometrów na wschód od Tarnowskich Gór, w gminie Świerklaniec. Powstał w drugiej połowie lat 30. XX wieku na rzece Brynicy, a jego początki związane są z planami obronnymi przedwojennej Polski. Dziś to jedno z ciekawszych miejsc w regionie dla miłośników spacerów, przejażdżek rowerowych i obserwacji ptactwa wodnego.

Warto wiedzieć, że zbiornik funkcjonuje też pod innymi nazwami – Jezioro Świerklaniec czy po prostu Świerklaniec. Wszystko przez sąsiedztwo miejscowości Świerklaniec, od której wiele osób zaczyna zwiedzanie okolicy.

Historia zbiornika – od planów wojskowych do wody pitnej

Budowa zbiornika trwała od 1935 do 1939 roku i miała konkretny cel strategiczny. W planach obronnych II Rzeczypospolitej akwen stanowił element Obszaru Warownego „Śląsk” – w razie konfliktu miał umożliwić zalanie doliny Brynicy i utworzenie rozległej przeszkody wodnej chroniącej przemysłowy Górny Śląsk. Do dziś w okolicy można natknąć się na betonowe schrony z tamtego okresu, które przypominają o militarnej przeszłości tych terenów.

Po wojnie zbiornik zyskał zupełnie nowe zastosowanie. Na przełomie lat 40. i 50. przekształcono go w rezerwuar wody pitnej dla rosnącego przemysłowego regionu. Powstała tu stacja uzdatniania wody w pobliskim Wymysłowie, która zaopatrywała w wodę Piekary Śląskie, Miasteczko Śląskie, Świerklaniec i okoliczne miejscowości. Choć dziś zakład nie działa już tak intensywnie jak kiedyś, zbiornik wciąż pełni funkcję retencyjną.

Co zobaczyć nad zbiornikiem Kozłowa Góra

Brzegi zbiornika są bardzo zróżnicowane, co sprawia, że spacer dookoła nie nudzi. Od południa zamyka go betonowa zapora – imponująca konstrukcja z lat 30., która wciąż robi wrażenie. Od zachodu ciągnie się ziemno-betonowy wał, po którym prowadzą ścieżki spacerowe i rowerowe.

Najciekawsza przyrodniczo jest północna część akwenu, gdzie Brynica wpada do zbiornika. Rozległe trzcinowiska i szuwary to raj dla ptaków wodnych – można tu spotkać dzikie kaczki, łyski, czaple, a z odrobiną szczęścia nawet rybołowy czy bieliki. Wschodnie brzegi to płaskie, podmokłe łąki z naturalną roślinnością – idealne miejsce na spokojny spacer z dala od ludzi.

Zbiornik ma przy normalnym poziomie wody pojemność ponad 13 milionów metrów sześciennych. W sytuacjach ekstremalnych, gdy trzeba zatrzymać wodę podczas powodzi, może pomieścić nawet 15,3 miliona metrów sześciennych.

Wokół zbiornika prowadzą szlaki turystyczne – między innymi Szlak Świerklaniecki i Szlak Tysiąclecia. Nie są to trasy szczególnie wymagające, ale oferują przyjemne widoki na taflę wody i okoliczne lasy Garbu Tarnogórskiego.

Wędkarstwo na Kozłowej Górze

Zbiornik to znane łowisko wśród śląskich wędkarzy. Dominują tu sandacze i leszcze, ale można też trafić na płocie, okonie czy szczupaki. Gęsta roślinność podwodna sprawia, że ryby mają gdzie się ukrywać, więc łowienie wymaga doświadczenia i cierpliwości.

Od kwietnia do pierwszych mrozów przy zbiorniku działa rybaczówka dysponująca kilkudziesięcioma łodziami. Warto pamiętać, że to zbiornik retencyjny, więc obowiązują tu pewne ograniczenia – nie ma mowy o kąpieli czy sportach wodnych. Akwen służy przede wszystkim przyrodzie i wędkarzom.

Dla kogo jest ten akwen?

Zbiornik Kozłowa Góra to miejsce przede wszystkim dla tych, którzy szukają spokoju i kontaktu z naturą. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń na bezpieczne spacery wzdłuż wałów – tereny są płaskie, ścieżki wygodne, a widoki na wodę i lasy kojące. Nie ma tu jednak placu zabaw czy innych typowo turystycznych atrakcji.

Rowerzyści docenią lokalną sieć szlaków łączących zbiornik z pobliskim parkiem w Świerklańcu i innymi ciekawymi punktami regionu. Miłośnicy historii mogą połączyć wizytę nad wodą z poszukiwaniem pozostałości po Obszarze Warownym „Śląsk” – betonowe schrony kryją się w lasach wokół zbiornika.

Obserwatorzy ptaków znajdą tu idealne warunki zwłaszcza wiosną i jesienią, gdy przez zbiornik przelatują przelotne gatunki. Trzcinowiska w północnej części to doskonały punkt obserwacyjny, warto zabrać lornetkę.

Jak dojechać do zbiornika Kozłowa Góra

Najwygodniejszy dojazd prowadzi przez Świerklaniec – miejscowość leży tuż przy zbiorniku i stamtąd można zacząć spacer. Z Tarnowskich Gór to około 10 kilometrów samochodem w kierunku wschodnim. Parking znajduje się przy ulicy Brynickiej – bezpłatny, choć w weekendy bywa sporo samochodów.

Można też dojść pieszo z centrum Świerklańca przez lokalny park – to dosłownie kilka minut spaceru. Do Świerklańca docierają autobusy komunikacji lokalnej z Tarnowskich Gór i Piekar Śląskich, więc dojazd bez samochodu też jest realny.

Wokół zbiornika prowadzą drogi i ścieżki – ulica Leśna od północy, ulica Brynicka od zachodu. Można obejść znaczną część akwenu pieszo, choć pełna obwodnica to kilka kilometrów marszu.

Informacje praktyczne – co warto wiedzieć

Wstęp na teren wokół zbiornika jest bezpłatny i dostępny przez cały rok, o każdej porze. Nie ma tu bramek, kas biletowych ani godzin otwarcia – to po prostu teren rekreacyjny otwarty dla wszystkich.

Parking przy ulicy Brynickiej również nie wymaga opłat. W sezonie letnim i w weekendy warto przyjechać wcześniej, bo miejsca szybko się zapełniają.

Na spacer warto zarezerwować od godziny do trzech, w zależności od tego, jak dużą trasę ktoś planuje. Krótki spacer wzdłuż wału lub do zapory to godzina, pełniejsze zwiedzanie z obejściem większej części brzegów to spokojnie pół dnia.

Nie ma tu restauracji ani punktów gastronomicznych – warto zabrać coś do picia i przekąskę, zwłaszcza jeśli planuje się dłuższy spacer. Najbliższe sklepy i lokale znajdują się w Świerklańcu.

Zbiornik leży na terenie Garbu Tarnogórskiego, w krajobrazie ukształtowanym przez trzeciorzędową monoklinę śląsko-krakowską. To region o bogatej historii geologicznej i górniczej, co widać w ukształtowaniu terenu wokół akwenu.

Warto połączyć wizytę nad zbiornikiem z wizytą w pobliskim parku w Świerklańcu – to zabytkowy park pałacowy z ciekawą historią i dobrze utrzymanymi alejkami. Razem tworzą przyjemną trasę na kilka godzin aktywności na świeżym powietrzu.

Dla osób zainteresowanych militariami dodatkową atrakcją będą wspomniane już schrony z lat 30. – nie wszystkie są łatwo dostępne, ale poszukiwanie ich w terenie może być ciekawą przygodą. Trzeba jednak pamiętać o bezpieczeństwie i nie wchodzić do wnętrz starych fortyfikacji bez odpowiedniego przygotowania.